Actieradius van een elektrische auto

Wat betekent actieradius bij een elektrische auto?

De actieradius van een elektrische auto is simpel gezegd hoeveel kilometer je kunt rijden met de energie die in de accu beschikbaar is. Je kunt het vergelijken met het bereik van een benzine- of dieselauto op een volle tank.

Alleen is actieradius geen vast getal. Een elektrische auto kan onder gunstige omstandigheden bijvoorbeeld 400 kilometer rijden en tijdens een koude snelwegrit duidelijk minder.

Dat komt doordat de hoeveelheid energie in de accu maar één deel van het verhaal is. Minstens zo belangrijk is hoeveel energie de auto tijdens het rijden gebruikt. Daarom is het verbruik in kWh per 100 kilometer een belangrijk getal wanneer je elektrische auto's vergelijkt.

Accugrootte en verbruik bepalen je bereik

De capaciteit van een EV-accu wordt uitgedrukt in kilowattuur (kWh). Hoe meer bruikbare energie de accu kan opslaan en hoe zuiniger de auto daarmee omgaat, hoe groter in principe de actieradius.

Totale en bruikbare accucapaciteit zijn niet altijd hetzelfde

Let erop dat de totale grootte van een accu niet altijd gelijk is aan de hoeveelheid energie die je daadwerkelijk kunt gebruiken. Een auto kan bijvoorbeeld een accupakket van ongeveer 64 kWh hebben, terwijl daarvan ongeveer 61 kWh bruikbaar is.

Een deel van de capaciteit wordt als buffer aangehouden. Die buffer helpt onder andere om de accu te beschermen. Voor het berekenen van je mogelijke actieradius is daarom vooral de bruikbare accucapaciteit interessant.

Het verbruik van een elektrische auto wordt meestal weergegeven in kWh per 100 kilometer. Stel dat een auto 61 kWh bruikbare accucapaciteit heeft en gemiddeld 20 kWh per 100 kilometer gebruikt.

Daalt het verbruik naar bijvoorbeeld 17 kWh per 100 kilometer, dan kom je met dezelfde accu verder. Stijgt het verbruik naar 25 kWh per 100 kilometer, dan neemt je bereik juist flink af.

Kijk bij het vergelijken van elektrische auto's daarom niet alleen naar de grootte van de accu of het hoogste actieradiusgetal. Ook het verbruik in kWh per 100 kilometer vertelt veel over hoe efficiënt een auto met zijn beschikbare energie omgaat.

Wat betekent WLTP-actieradius?

Bij elektrische auto's zie je bijna altijd een actieradius volgens WLTP staan. Zie je bijvoorbeeld een auto met 500 kilometer WLTP-actieradius, dan betekent dat niet dat je onder alle omstandigheden daadwerkelijk 500 kilometer kunt rijden.

WLTP is een gestandaardiseerde testmethode waarbij auto's onder vastgelegde omstandigheden worden getest. Omdat auto's volgens dezelfde methode worden gemeten, is het getal vooral handig om verschillende modellen met elkaar te vergelijken.

De omstandigheden tijdens zo'n test zijn alleen niet hetzelfde als iedere rit die jij in de praktijk maakt. Rijd je bijvoorbeeld in de winter met 130 km/u over de snelweg, met de verwarming aan en tegenwind, dan kan het verbruik veel hoger liggen en je werkelijke bereik aanzienlijk lager uitvallen.

Andersom kunnen gunstige temperaturen en rustig rijden juist een laag verbruik opleveren. Staar je daarom niet blind op alleen het WLTP-getal. Kijk bij het vergelijken van EV's ook naar de bruikbare accucapaciteit, het verbruik in kWh per 100 kilometer en waar mogelijk onafhankelijke praktijktests.

Waarom haal je niet altijd de opgegeven actieradius?

Tijdens een echte autorit zijn de omstandigheden nooit iedere dag hetzelfde. De ene dag rijd je misschien rustig door de stad en de volgende dag urenlang over de snelweg.

Ook het weer verandert. In de winter zijn de accu en het interieur koud, terwijl je in de zomer misschien de airconditioning gebruikt. Wind, regen, banden en belading kunnen eveneens invloed hebben op het energieverbruik.

Daardoor verandert het aantal kWh dat je per 100 kilometer nodig hebt. En zodra je meer energie per kilometer gebruikt, kun je met dezelfde hoeveelheid energie in de accu minder kilometers rijden.

Het bereik dat de auto op het dashboard aangeeft is daarom ook een inschatting. Die kan tijdens een rit veranderen wanneer je verbruik of de omstandigheden veranderen.

Snelheid heeft veel invloed op de actieradius

Vooral op de snelweg kan snelheid een groot verschil maken. Hoe harder je rijdt, hoe groter de luchtweerstand wordt en hoe meer energie de auto nodig heeft om zijn snelheid vast te houden.

Daardoor kan dezelfde elektrische auto bij 100 km/u duidelijk zuiniger rijden dan bij 120 of 130 km/u. Op een lange snelwegrit wordt dat verschil steeds zichtbaarder in je totale bereik.

Dat betekent niet dat je met een EV altijd langzaam moet rijden. Het is vooral handig om te begrijpen waarom je actieradius tijdens een snelle snelwegrit of een rit over de Duitse Autobahn lager kan zijn dan tijdens rustig dagelijks verkeer.

Actieradius in de winter en zomer

Temperatuur heeft behoorlijk wat invloed op een elektrische auto. Vooral in de winter kan het bereik merkbaar lager zijn dan bij zacht of warm weer. Het verschil tussen je zomer- en winterverbruik kan daardoor behoorlijk groot zijn.

Waarom heb je in de winter minder bereik?

Een koude accu werkt minder efficiënt dan een accu die op een gunstige temperatuur is. Daarnaast gebruikt de auto energie om het interieur te verwarmen en bij veel EV's ook om de accu op temperatuur te brengen.

Korte ritten kunnen relatief veel energie kosten

Vooral bij veel korte ritten kan het gemiddelde verbruik relatief hoog uitvallen. Je rijdt maar weinig kilometers, terwijl de auto wel energie kan gebruiken voor bijvoorbeeld verwarming of airconditioning en, afhankelijk van de auto en de omstandigheden, het op temperatuur brengen van de accu.

In de winter valt dit vaak extra op. Rijd je een paar kilometer, staat de auto daarna weer langere tijd stil en maak je later opnieuw een korte rit, dan moet het interieur mogelijk opnieuw worden verwarmd. Het energieverbruik per 100 kilometer kan daardoor veel hoger uitvallen dan tijdens één langere rit.

Zie je tijdens een periode met veel korte winterritten ineens een hoog verbruik in kWh per 100 kilometer, dan betekent dat dus niet automatisch dat de auto tijdens een langere rit hetzelfde verbruik zal hebben.

Heeft je elektrische auto een warmtepomp, dan kan die helpen om het interieur efficiënter te verwarmen. Hoe groot het voordeel daarvan is, verschilt per auto en situatie.

En in de zomer?

Bij aangename temperaturen kan een EV vaak efficiënter rijden dan tijdens koude winterdagen. Daardoor kan de actieradius in de zomer duidelijk hoger uitvallen.

Airconditioning gebruikt natuurlijk ook energie en kan je bereik dus verminderen. Toch kan winterkou een grotere invloed hebben, omdat niet alleen het interieur moet worden verwarmd maar de lage temperatuur ook invloed heeft op de accu en het totale energieverbruik.

Voorverwarmen terwijl de auto nog aan de lader staat

Bij veel elektrische auto's kun je het interieur vooraf verwarmen terwijl de auto nog aangesloten staat op een laadpunt. Je stapt dan in een warme auto en een deel van de benodigde energie kan tijdens het voorverwarmen via het laadpunt worden geleverd.

Stoel- en stuurverwarming kunnen daarnaast efficiënt zijn omdat ze jou direct verwarmen zonder dat je het volledige interieur sterk hoeft op te warmen. Je hoeft natuurlijk niet in de kou te gaan zitten om een paar kilometer extra bereik te halen.

Wat heeft nog meer invloed op je actieradius?

Snelheid en temperatuur zijn belangrijke factoren, maar niet de enige. Ook andere omstandigheden kunnen het energieverbruik verhogen of verlagen.

• Tegenwind: meer luchtweerstand betekent meer energieverbruik.
• Regen: nat wegdek kan de rolweerstand verhogen.
• Banden: bandenspanning, bandenmaat en type band hebben invloed op het verbruik.
• Velgen: grotere of minder aerodynamische velgen kunnen het verbruik verhogen.
• Belading: extra gewicht kan het energieverbruik verhogen.
• Dakkoffer of fietsen: extra luchtweerstand kan vooral op de snelweg merkbaar zijn.
• Hoogteverschil: bergop rijden kost veel energie, terwijl je bergaf een deel kunt terugwinnen.
• Rijstijl: hard accelereren en voortdurend sterk wisselen van snelheid kan het verbruik verhogen.

Controleer je bandenspanning

Een verkeerde bandenspanning kan het energieverbruik verhogen en heeft daarnaast invloed op onder andere het rijgedrag en de slijtage van je banden. Controleer daarom regelmatig de bandenspanning.

Houd daarbij de voorgeschreven bandenspanning van de fabrikant van jouw auto aan. De juiste spanning kan onder andere afhangen van de banden en de belading van de auto. Temperatuur heeft eveneens invloed op de gemeten bandenspanning, waardoor controleren tijdens grote temperatuurwisselingen extra nuttig kan zijn.

Je hoeft onderweg niet voortdurend met al deze factoren bezig te zijn. Het belangrijkste is dat je begrijpt waarom je bereik soms ineens duidelijk anders kan zijn dan je gewend bent.

Wat is regeneratief remmen?

Een elektrische auto kan tijdens het vertragen een deel van de bewegingsenergie terugwinnen. De elektromotor werkt dan als generator en stuurt energie terug naar de accu. Dit wordt regeneratief remmen of regeneratie genoemd.

Bij een benzine- of dieselauto gaat bij normaal remmen veel bewegingsenergie als warmte verloren via de remmen. Een EV kan een deel van die energie opnieuw gebruiken. Hoeveel energie wordt teruggewonnen verschilt per auto, snelheid, situatie en regeneratie-instelling.

Vooral in stadsverkeer, waar je regelmatig vertraagt en weer optrekt, kan regeneratie helpen om het energieverbruik te beperken. Op een snelweg waar je lange tijd met een constante snelheid rijdt, zijn er veel minder momenten waarop energie kan worden teruggewonnen.

Sommige elektrische auto's laten je zelf instellen hoe sterk de auto regenereert. Bij sterke regeneratie vertraagt de auto duidelijk zodra je het stroompedaal loslaat. Bij auto's met one-pedal driving kun je daardoor een groot deel van je dagelijkse rit rijden zonder het rempedaal vaak te gebruiken.

Actieradius tijdens lange ritten en vakanties

Tijdens dagelijks gebruik is maximale actieradius vaak minder belangrijk dan je vooraf misschien denkt. Kun je thuis of op je werk laden, dan kun je de auto regelmatig opladen op momenten waarop hij toch stilstaat.

Op lange snelwegritten wordt bereik belangrijker. Maar ook dan vertelt alleen de maximale actieradius niet het hele verhaal.

Stel dat een EV volgens WLTP 500 kilometer kan rijden. Dat betekent niet dat je op vakantie steeds 500 kilometer tussen laadstops zult rijden. Op de snelweg kan het verbruik hoger zijn en je wilt normaal gesproken niet met letterlijk 0% bij een laadstation aankomen.

Bovendien laad je tijdens een lange reis bij een snellader meestal niet iedere keer helemaal door tot 100%. Naarmate de accu voller wordt, neemt het laadvermogen bij veel elektrische auto's af. Vooral richting een volle accu kan laden daardoor steeds langer duren.

Tijdens een lange rit kan het daarom sneller zijn om voldoende energie te laden om comfortabel verder te rijden en later opnieuw een korte laadstop te maken.

Een grote actieradius is niet alles

Kijk voor lange reizen daarom ook naar de snellaadsnelheid en laadcurve van een auto. Een EV met een iets kleinere actieradius maar een zeer goede snellaadsnelheid kan tijdens een lange reis prettiger zijn dan een auto met meer bereik die veel langer bij een snellader moet staan.

Ga je met de auto op reis? Lees dan verder bij vakantie met een elektrische auto.

Hoeveel actieradius heb je eigenlijk nodig?

Meer actieradius klinkt altijd aantrekkelijk, maar je hebt niet automatisch de elektrische auto met de grootste accu nodig.

Rijd je dagelijks bijvoorbeeld enkele tientallen kilometers en kun je thuis iedere nacht laden, dan kan een EV met een relatief bescheiden actieradius prima bij je gebruik passen. Je hoeft dan niet iedere dag honderden kilometers reserve mee te nemen voor een rit die je vrijwel nooit maakt.

Rijd je juist meerdere keren per week grote afstanden, veel snelweg of kun je thuis en op je werk moeilijk laden, dan kan extra actieradius veel meer waarde hebben.

Meer bereik heeft bovendien ook een keerzijde. Een grotere accu kan de auto duurder en zwaarder maken. Dat extra gewicht kan invloed hebben op het energieverbruik en in Nederland kan een hoger voertuiggewicht bovendien doorwerken in de motorrijtuigenbelasting.

Denk bij het kopen of leasen van een elektrische auto daarom niet alleen: "Welke auto komt het verst?" Kijk vooral naar hoeveel kilometer jij normaal rijdt, waar je kunt laden, hoe vaak je lange ritten maakt en hoeveel extra bereik voor jou daadwerkelijk waard is.

Hoe kun je meer actieradius uit je EV halen?

Je hoeft geen extreme maatregelen te nemen om zuiniger elektrisch te rijden. Een aantal eenvoudige keuzes kan het verbruik verlagen wanneer extra bereik belangrijk voor je is.

• Rijd op de snelweg iets rustiger wanneer extra bereik belangrijk is.
• Gebruik de Eco- of energiebesparingsmodus van je auto als die aanwezig is.
• Beperk verwarming of airconditioning wanneer je echt zoveel mogelijk bereik nodig hebt.
• Gebruik in de winter eventueel stoel- en stuurverwarming om jezelf direct te verwarmen.
• Verwarm of koel de auto vooraf terwijl hij nog aan het laadpunt staat als je auto dat ondersteunt.
• Controleer regelmatig de bandenspanning en volg daarbij het advies van de autofabrikant.
• Verwijder een dakkoffer of andere accessoires wanneer je ze niet gebruikt.
• Rijd vooruitkijkend en voorkom onnodig hard accelereren en remmen.
• Houd tijdens lange ritten rekening met weer, wind en temperatuur.

Verwarming en airconditioning helemaal uitschakelen kan energie besparen, maar comfort en goed zicht blijven natuurlijk belangrijk. Deze mogelijkheden zijn vooral handig wanneer je onderweg merkt dat extra bereik belangrijk wordt.

Actieradius hoeft bovendien geen wedstrijd te worden. Heb je voldoende energie om comfortabel je bestemming of volgende laadstop te bereiken, dan is een paar kilometer extra bereik meestal niet belangrijk.

Meer over actieradius en elektrisch rijden

Wil je verder lezen over verbruik, laden en lange ritten? Bekijk dan ook deze EVKompas-gidsen.